Focussen Vlaanderen
Contact maken met je beleving
Nieuws
Gendlin en Europa. Artikel van Christine Langeveld.

Langeveld, Christine (2014) Gendlin en Europa. Nieuwsbrief van en voor FocusNetwerk Nederland, 40, december 2014.

 

Gendlin en Europa

 

Gene Gendlin werd als Eugen Gendelin in 1926 in Wenen geboren, als enig kind van welgestelde Joodse ouders. Het was de tijd waarin het - in Europa altijd sluimerende - antisemitisme door de impulsen van het nationaal-socialisme weer oplaaide. Toen in 1938 Oostenrijk werd ingelijfd bij Nazi-Duitsland, brak er voor de Joden daar een chaotische tijd aan waarin ze hun leven niet zeker waren. Hun winkels werden gesloten, hun bezittingen geconfisqueerd, ze werden naar willekeur opgepakt en weer vrijgelaten als ze beloofden te emigreren.

Het gezin Gendelin zag kans om met de vereiste documenten op zak te ontkomen; ze vluchtten naar Amsterdam en vandaar enkele maanden later naar de VS.

Een kleine 60 jaar later heeft Gendlin over deze gebeurtenissen verteld aan de Oostenrijkse Lore Korbei.*) Wat hij zich vooral herinnerde was dat zijn vader bij belangrijke beslissingen meer zijn gevoelens vertrouwde dan zijn verstand. Als jongen had hij zich later vaak afgevraagd wat dat voor gevoel kon zijn en waar je dat kon vinden.

 

Van Gendlins tienertijd is heel weinig bekend. Zijn naam veranderde: Gendelin werd Gendlin, en Eugen werd Eugene, in de wandeling kortweg Gene. Zelf schreef hij later: “ I became an American when I was 13. As a child I had not belonged in, or identified with, Austria. I had been alienated in some confused and inarticulate way. I found I could really be an American, and I am one. But, some European peculiarities remain from before …” **)

In datzelfde artikel uit 1986 vertelt hij dat hij jarenlang weigerde iets van de filosoof Heidegger, een van zijn grote Duitse voorgangers, te lezen vanwege diens nazi-sympathieën voor en tijdens WOII. Hij begon er pas aan toen hij een jaar of veertig was. “Then I realized that Heidegger’s thought was already in mine, from my reading of so many others who had learned from him…..” Er was veel in Heideggers filosofie dat Gendlin aansprak, veel dat later tot de basis zou gaan horen van de filosofische ondergrond van Focussen. Het bracht hem ertoe zich intensief te verdiepen in de traditie van het Duitse denken en het rijke verleden van de Duitse cultuur, en vandaaruit een verband te leggen met Heideggers nazistische denkbeelden, ‘to understand may be to forgive, but ( … ) certainly not to excuse’.

De moeite die Gendlin gedaan heeft om de achtergronden van deze kant van Heidegger te begrijpen, heeft misschien bijgedragen aan zijn open houding naar Duitsland en Duitsers.

 

Toen begin jaren ‘70 Gendlins publicaties over Experiencing en Focusing ook buiten de VS weerklank vonden, werd hij op diverse plekken in de wereld gevraagd voor lezingen en demonstraties. Zijn eerste reizen gingen naar Japan (waar vertalingen zijn werk van het begin af aan toegankelijk hadden gemaakt) en naar het vasteland van Europa, allereerst (in 1975) naar Zwitserland. Enkele jaren later (1979) reist Gendlin naar verschillende Westeuropese landen, meestal op uitnodiging van cliënt-gerichte psychotherapeuten. Hij wordt gevraagd als gastspreker op een congres in Amsterdam, als workshopdocent in München en Bonn; als gastdocent in Leuven waar hij een maand lang colleges en demonstraties geeft en waar verschillende Nederlanders, o.a. René Maas, hem en Focussen leren kennen. Ook kleinere plaatsen doet hij aan; zo komt hij op uitnodiging van Bart Santen naar Breda waar hij een workshop geeft en gastspreker is op een symposium.

 

Als in 1993 de Internationale Focus Conferentie voor de eerste keer buiten de VS, in Duitsland, georganiseerd wordt door het Deutsche Ausbildungsinstitut für Focusing (DAF) en Focusing Zentrum Karlsruhe (FZK), is ook Gendlin aanwezig.

Voor veel Amerikaanse en Canadese deelnemers, waaronder nogal wat focussers van Joodse komaf, is het de eerste keer dat ze na WOII naar Duitsland komen. Ik herinner me heel goed de spanning bij het begin van de conferentie. De eerste bijeenkomst met alle deelnemers heeft een diepe indruk bij mij achtergelaten. Onder de behoedzame begeleiding van de Duitse organisatoren ontstaat er een open en respectvolle sfeer; er is veel tijd en aandacht voor het oorlogsverleden, de trauma’s aan beide zijden, de schuldgevoelens, en daaronder wordt gaandeweg, als een brede stroom, een groot gevoel van verbondenheid, respect en ontroering voelbaar. Zonder focussen had deze bijeenkomst niet zó kunnen verlopen.

 

Zeven jaar achtereen, van 1992 tot 1997, heeft Gendlin als docent meegewerkt aan de door DAF georganiseerde Sommerschule in het Humboldt-haus aan de Bodensee . Daar gaf hij telkens een week lang onderricht: ’s morgens ‘gewoon’ focussen, ’s middags ‘focussen en dromen’. In dat laatste jaar 1997 heb ik aan die week deelgenomen. Denk je eens in: Gene een week lang live! Vooral veel sessies, met telkens een nagesprek waarin de theorie achter het Focussen aan bod kwam. Het was een groot voorrecht én een groot plezier hem een week lang in het Duits, zijn moedertaal, met Focussen bezig te zien en te horen.

Later toen het reizen hem langzaamaan te veel werd, heeft hij in New York nog workshops in het Duits gegeven, o.a. in 2000 een workshop TAE.

 

Gendlins manier van Duits-spreken, met een licht Weens accent, is losjes en van een Amerikaanse directheid en helderheid. Hoewel hij als 13-jarige Amerikaan geworden is, is ook door zijn tweetaligheid zijn verbondenheid met Europa onmiskenbaar.

 

*) Korbei, Lore. (2007). Eugene Gendlin. (Elisabeth Zinchitz, Trans.). Unpublished manuscript. (Original work published 1994)

**) Gendlin, E.T. (1986). Heidegger and forty years of silence. In M. Frings (Ed.), Proceedings of the 20th Annual Heidegger Conference (pp. 48-56). Chicago: DePaul University.

 

Met dank aan Christine Langeveld om toestemming te geven om dit artikel ook beschikbaar te maken voor de focussers in Vlaanderen.

Terug naar overzicht
Geef uw gebruikersnaam en wachtwoord in:
Blijf ingelogd:
Wachtwoord vergeten?